Krystyna Janda: kariera aktorki, reżyserki i Teatru Polonia

Nazwisko Krystyny Jandy pada w rozmowach o filmie i teatrze, ale rzadko ktoś zatrzymuje się, by poukładać, co właściwie robi. Aktorstwo, reżyseria i zarządzanie teatrami splatają się w jej życiu od lat, a tekst oddziela daty potwierdzone w źródłach od luk, których nie warto wypełniać domysłami.

Ukończenie PWST: 1975 (Dzieje.pl (portal kulturalny)) · Teatry w fundacji: 2 (Onet Kultura (portal kulturalny)) · Funkcja: dyrektorka artystyczna Teatru Polonia (Onet Kultura)

Szybki przegląd

1Potwierdzone fakty

Data urodzenia: 18 grudnia 1952 roku (TVP Teatr TV (nadawca publiczny))
Ukończenie Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie w 1975 roku (culture.pl (oficjalny portal))

2Co jest niejasne

Liczba ról filmowych: około 50 według Wikipedii (encyklopedia), a 63 filmy według Filmweb (portal filmowy)
Debiut teatralny: 1976 rok w Teatrze Ateneum według culture.pl (oficjalny portal); ZAIKS (organizacja praw autorskich) podaje 1974 rok dla występu w Teatrze Telewizji
Liczba ról teatralnych i telewizyjnych: około 60 w teatrze i około 45 w Teatrze Telewizji według Onet Kultura (Wikipedii (encyklopedia))

3Fundacja i teatry

Fundacja Krystyny Jandy na Rzecz Kultury założona w 2004 roku (Operabase (międzynarodowa baza przedstawień))
Teatr Polonia w Warszawie otwarty w 2005 roku według Wikipedii; inauguracja premierą w 2006 roku (Operabase (międzynarodowa baza przedstawień))
Och-Teatr w Warszawie otwarty w 2010 roku (Adria-Art (portal o kulturze))

4Film i reżyseria

Debiut filmowy: Człowiek z marmuru (1976), rola Agnieszki (WP Film (portal filmowy))
Nagroda dla najlepszej aktorki w Cannes w 1990 roku za rolę w Przesłuchaniu (Adria-Art) (WP Film (portal filmowy))
Debiut reżyserski filmowy: Pestka (1995) (WP Film) (WP Film (portal filmowy))

Poniższa tabela zestawia kluczowe daty i instytucje wraz z tym, skąd pochodzą, a rozbieżne wartości opisano osobno.

Dane	Wartość	Źródło
Data urodzenia	18 grudnia 1952, Starachowice	TVP Teatr TV; miejsce według Wikipedii
Ukończenie PWST w Warszawie	1975	culture.pl; Dzieje.pl
Debiut teatralny	1976, Teatr Ateneum (Śluby panieńskie)	culture.pl
Debiut filmowy	1976, Człowiek z marmuru (Andrzej Wajda), rola Agnieszki	WP Film
Nagroda w Cannes	1990, Przesłuchanie, nagroda dla najlepszej aktorki	Adria-Art
Fundacja Krystyny Jandy na Rzecz Kultury	założona w 2004	Operabase
Teatr Polonia	otwarty w 2005, inauguracja premierą w 2006	Wikipedia
Och-Teatr	otwarty w 2010	Adria-Art

W jakich filmach wystąpiła Krystyna Janda?

Filmowy debiut Jandy to rola Agnieszki w Człowieku z marmuru Andrzeja Wajdy z 1976 roku, a według Wikipedii właśnie ta rola przyniosła jej popularność w kraju. Liczba filmów pozostaje jednak sporna: encyklopedia podaje około 50 ról filmowych, a Filmweb wymienia 63 filmy.

Rozbieżność nie rozstrzyga, który portal ma rację. Pokazuje raczej, że w zestawie źródeł nie ma pełnej i zweryfikowanej filmografii, więc liczby warto czytać jako przybliżenia.

Jakie role filmowe są najczęściej przypisywane Krystynie Jandzie?

Źródła wymieniają kilka tytułów, z którymi nazwisko Jandy jest kojarzone najczęściej. Według culture.pl w Dyrygencie Andrzeja Wajdy z 1980 roku zagrała Martę, a Mefisto Istvána Szabó z 1981 roku, który według Adria-Art zdobył Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego w 1982 roku, również pojawia się w jej dorobku.

Człowiek z marmuru (1976), reż. Andrzej Wajda, rola Agnieszki (WP Film)
Dyrygent (1980), reż. Andrzej Wajda, rola Marty (culture.pl)
Tatarak (2009), reż. Andrzej Wajda (Operabase)

Najwyraźniejszy ciąg w tej filmografii to współpraca z Andrzejem Wajdą, trwająca od 1976 do 2009 roku.

Jaki jest życiorys Krystyny Jandy?

Janda ukończyła Państwowe Liceum Plastyczne w Warszawie i uczyła się w studium baletowym Operetki Warszawskiej oraz w szkole muzycznej I stopnia (Onet Kultura). Pierwsza rola telewizyjna przyszła jeszcze w trakcie studiów: w 1974 roku zagrała Maszę Kułyginę w Trzech siostrach Czechowa w reżyserii Aleksandra Bardiniego w Teatrze Telewizji, według ZAIKS.

Etatową aktorką Teatru Ateneum w Warszawie była w latach 1975/1976–1987, według Wikipedii. Od sezonu 1987/1988 związała się z Teatrem Powszechnym, z którym współpracowała do około 2004/2005 roku (Dzieje.pl).

W pierwszych latach grałam głównie w filmach. Plan filmowy był moim domem. Grałam, grałam i grałam.

Krystyna Janda, cytat z materiału Operabase (tłum. redakcji)

Przypadek sprawił, że została aktorką.

fragment materiału e-teatr.pl, autor nieokreślony

Jakie wykształcenie ma Krystyna Janda?

Według Dzieje.pl w 1975 roku ukończyła aktorstwo w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Wikipedia dodaje, że zrobiła to z wyróżnieniem, ale ta informacja nie ma drugiego potwierdzenia w zestawie źródeł.

Czym jest Teatr Polonia w Warszawie?

Według Wikipedii Teatr Polonia został otwarty w 2005 roku w dawnej sali kinowej Polonia. Janda jest jego dyrektorką artystyczną (Onet Kultura).

Daty otwarcia różnią się o rok, zależnie od tego, czy liczy się budynek, czy premiera. Przy cytowaniu warto podać obie, bo samo 2005 albo samo 2006 zniekształca obraz.

Praca na cudzych scenach, w Ateneum i w Teatrze Powszechnym, trwała od połowy lat siedemdziesiątych do połowy dwutysięcznych. Własna scena pojawiła się dopiero w 2005 roku.

Kim jest córka Krystyny Jandy?

Operabase wymienia Marię Seweryn jako córkę Jandy i współzałożycielkę Fundacji Krystyny Jandy na Rzecz Kultury. Poza tym faktem zestaw źródeł nie podaje danych o córce, w tym wieku czy miejsca zamieszkania.

Czy Krystyna Janda jest babcią?

Zestaw źródeł nie zawiera informacji o wnukach, więc pytanie pozostaje bez odpowiedzi. Potwierdzenie wymagałoby wiarygodnego materiału prasowego.

Kim byli mężowie Krystyny Jandy?

Operabase wymienia Edwarda Kłosińskiego jako męża Jandy i współzałożyciela fundacji. Według tego samego źródła zmarł on w 2008 roku. Informacje o innych małżeństwach nie zostały potwierdzone.

Córka: Maria Seweryn, współzałożycielka fundacji (Operabase)
Mąż: Edward Kłosiński, zmarł w 2008 roku (Operabase)
Wnuki i inne małżeństwa: brak potwierdzonych danych

Ta część opiera się na jednym źródle, więc czytelnik powinien traktować ją jako stan wiedzy, a nie pełny portret rodziny.

Jaki majątek ma Krystyna Janda?

Źródła w zestawie nie podają wysokości majątku ani dochodów Jandy, więc artykuł nie podaje żadnych kwot. Jedyną wzmianką o nieruchomości jest sprzedaż warszawskiego mieszkania: według e-teatr.pl (portal teatralny) Janda sprzedała je i wydała oszczędności, by kupić kino dla Teatru Polonia.

Kwota bez źródła byłaby zgadywaniem, a czytelnik nie miałby jak jej sprawdzić. Dlatego w tym miejscu pojawia się brak danych zamiast liczby.

Ile wynosi emerytura Krystyny Jandy?

Brak danych o emeryturze w dostępnych źródłach. Sprawdzenie finansów fundacji wymagałoby jej dokumentów, o ile są publikowane w Krajowym Rejestrze Sądowym, a nie szacunków portali.

Czym zajmuje się obecnie Krystyna Janda?

Janda jest prezeską Fundacji Krystyny Jandy na rzecz Kultury oraz dyrektorką artystyczną Teatru Polonia i Och-Teatru (Onet Kultura). Fundacja, założona w 2004 roku, prowadzi dwa teatry w Warszawie.

Gdzie mieszka Krystyna Janda?

Informacja o miejscu zamieszkania nie jest potwierdzona w źródłach, dlatego nie zostanie tu podana.

Czy Krystyna Janda reżyseruje spektakle?

Tak. Według e-teatr.pl Janda reżyserowała m.in. Zmierzch długiego dnia, Matki i synów, Ucho, gardło, nóż oraz Wiśniowy sad. Debiut reżyserski w teatrze to śpiewogra Na szkle malowane z 1992/1993 roku, według WP Film.

Reżyseria i dyrekcja to dwie różne role. Pierwsza dotyczy pracy nad konkretnym przedstawieniem, druga zarządzania sceną i jej programem, więc dorobek Jandy warto czytać przez to rozróżnienie.

Reżyseria pojawia się w dorobku od 1992/1993 roku, czyli jedenaście lat przed założeniem fundacji w 2004 roku, więc nie jest skutkiem kierowania teatrem.

Powiązane lektury: Matylda Damięcka – wiek, mąż, wykształcenie i kariera · Michał Milowicz – biografia i kariera

Dodatkowe źródła

fakt.pl, kozaczek.pl, bilety24.pl, plotek.pl, pomorska.pl

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest Fundacja Krystyny Jandy na Rzecz Kultury?

Fundację założyła Janda wraz z mężem Edwardem Kłosińskim i córką Marią Seweryn w 2004 roku (Operabase). Zarządza dwoma teatrami w Warszawie: Teatrem Polonia i Och-Teatrem.

Kiedy otwarto Och-Teatr?

Według Adria-Art Och-Teatr otwarto w 2010 roku w dawnym kinie Ochota.

Czy Krystyna Janda reżyserowała filmy?

Tak. Debiutowała jako reżyserka filmowa Pestką z 1995 roku, adaptacją powieści Anki Kowalskiej, w której zagrała główną rolę (WP Film). Według Adria-Art to jej jedyny film reżyserski.

Kiedy Krystyna Janda zdobyła nagrodę w Cannes?

W 1990 roku, za rolę Antoniny Dziwisz w filmie Ryszarda Bugajskiego Przesłuchanie z 1982 roku (Adria-Art). W źródłach nagroda pojawia się jako Złota Palma lub nagroda dla najlepszej aktorki.

Od kiedy Krystyna Janda była związana z Teatrem Powszechnym?

Od sezonu 1987/1988 do około 2004/2005 roku, według Dzieje.pl.

Pytania o wnuki, majątek i emeryturę pozostają bez odpowiedzi, dopóki nie pojawią się wiarygodne źródła spoza tego zestawu.